Ο γλωσσολόγος Μανόλης Τριανταφυλλίδης (1883-1959) δεν αποτελεί ένα αίνιγμα για τα ελληνικά γράμματα, αφού από πολύ νωρίς διάλεξε το στρατόπεδο των δημοτικιστών.
Ο καθηγητής Γεώργιος Χατζιδάκις τού έμαθε τη μέθοδο, με την οποία μελέτησε τη γλώσσα του ελληνικού λαού. Ομως, ο Ελισαίος Γιαννίδης ήταν το φωτισμένο μυαλό που τον έμπασε στο πεδίο του μαχόμενου δημοτικισμού.
Τώρα, μία έκθεση με αυθεντικά τεκμήρια από την εργοβιογραφία του παρακολουθεί μια πορεία, όχι χωρίς εμπόδια, από τη γέννησή του ώς την ίδρυση της μεγάλης κληρονομιάς του, του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών. Το υλικό, που αποτελείται από επιστολές, έγγραφα, ημερολόγια, τετράδια, φωτογραφίες, θα βρίσκεται, ώς τις 27 του μήνα, στη Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ευγενίδου (λεωφ. Συγγρού 387). Πραγματοποιείται με αφορμή το 8ο Συνέδριο-αφιέρωμα στον Μανόλη Τριανταφυλλίδη, που οργάνωσε, την περασμένη εβδομάδα, η Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας, σε συνεργασία με το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και το Ιδρυμα Ευγενίδου.
Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις δίνει απαντήσεις το Λεξικό Συνωνύμων- Αντωνύμων, που συντάχθηκε έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις γλωσσικές ανάγκες των ομιλητών της ελληνικής που θέλουν να είναι εύστοχοι, ακριβείς και επικοινωνιακά αποτελεσματικοί.
Το άχθος της γλωσσικής επιμέλειας
Εν ονόματι των «καλών ελληνικών» τα κείμενα μπορεί να είναι
ανεκτά, αλλά η πατρότητά τους αποτελεί ζητούμενο
Του Άρη Μπερλή*
Υπήρχε κάποτε ένα ταπεινό αλλά απαιτητικό επάγγελμα, σχετικά άγνωστο στην ευρύτερη κοινωνία πέρα από το συνάφι των τυπογράφων, των εκδοτών και των συγγραφέων. Το επάγγελμα του διορθωτή τυπογραφικών δοκιμίων. (Τυπογραφικά δοκίμια λέγονται «τα προχείρως λαμβανόμενα αντίτυπα στοιχειοθετηθέντος κειμένου προς διόρθωσιν των τυχόν τυπογραφικών σφαλμάτων».) Δουλειά του διορθωτή ήταν να παραβάλλει τα δοκίμια με τα χειρόγραφα του συγγραφέα (για να εντοπίσει ενδεχόμενες παραλείψεις) και να σημειώνει λάθη ορθογραφικά ή καθαρά τυπογραφικά (σωστά διαστήματα μεταξύ των λέξεων, άνισες αράδες, κ.ά.). Βιβλίο δεν τυπωνόταν αν τα τελικά δοκίμια δεν έφεραν την ιδιόγραφη εντολή του διορθωτή (το περιβόητο «τυπωθήτω») και τα προσόντα αυτού του αφανούς επαγγελματία ήταν η άριστη γνώση της ορθογραφίας, ο ευλαβής σεβασμός του κειμένου, η αδιάπτωτη προσοχή και παρατηρητικότητα. Ο καλός διορθωτής είχε μια ιδιάζουσα και σπάνια ικανότητα: να παρακολουθεί το νόημα του κειμένου και ταυτόχρονα να διαβάζει μηχανικά ένα-ένα τα γράμματα των λέξεων, περιορίζοντας έτσι το ενδεχόμενο παρείσφρησης του «δαίμονα του τυπογραφείου».
Από την εμφάνιση της τυπογραφίας μέχρι σήμερα η πρακτική αυτή ήταν και παραμένει αποτελεσματική και ο διορθωτής, ως συντελεστής της άρτιας παραγωγής του βιβλίου, αναντικατάστατος. Στην Ελλάδα, το συνάφι των διορθωτών δημιούργησε τη δική του παράδοση.