Ορθοπ*δικός –η –ο, ένας γλωσσικός Ιανός

 

 

              Το έναυσμα για το σημερινό άρθρο μού δόθηκε από μια συζήτηση που ξεκίνησε σε φόρουμ και μεταπήδησε στο buzz του Google. Επειδή λοιπόν μου ζητείται παντού να υπερασπιστώ τη γνώμη μου (καημένε Βολταίρε, σ’ έχουν ξεχάσει όλοι σχεδόν!), γιαυτό είπα να το παρουσιάσω εδώ ώστε να μην χρειάζεται να το αναδημοσιεύω και να γεμίζω έτσι τον Παγκόσμιο Ιστό με ανατυπώσεις.

              Ξεκινώντας ας σημειώσω ότι η λέξη αυτή, όπως με πολύ γλαφυρό τρόπο έχει αναφέρει και ο Νίκος Σαραντάκος σε απάντηση στο ιστολόγιό του, Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία, είναι ένα από τα καλύτερα παραδείγματα μιας λέξης που προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις ώστε  ν’ αποκλείει την εύρεση μιας συμβιβαστικής λύσης. Στην απάντησή του, λοιπόν, ο Νίκος Σαραντάκος λέει: «Στο βιβλίο απέφυγα να γράψω για τους ορθοπαι/εδικούς διότι το κουτάκι περιέχει, όπως έχω γράψει με άλλη ευκαιρία, μαύρα σκουλήκια με νύχια γαμψά. Είναι θέμα που για άγνωστο λόγο προκαλεί οξυμένα πάθη, έχει διχάσει την Ελλάδα και σαν οπορτουνιστής που είμαι δεν ήθελα να χάσω το μισό αναγνωστικό κοινό μου, γιαυτό και δεν το έβαλα στο βιβλίο.[1] Πάντως, θα αναφερθώ στο θέμα στις επόμενες μέρες με αφορμή κάτι άλλο. Δεν είναι μόνο μπαμπινιωτική χειρ, Μαρία. Ο σύλλογος ορθοπ*δικών ζήτησε γνωμοδότηση από τρεις: Μπαμπινιώτη, Χριστίδη, Πετρούνια, και οι δύο πρώτοι πρόκριναν το “αι”. Εγώ, τιμώντας τη μνήμη του Χριστίδη, γράφω “αι” ή μάλλον θα έγραφα “αι” αν χρειαζόταν ποτέ να γράψω τη λέξη ουδέτερα. Όταν αναφέρομαι στη διαμάχη, μ’αρέσει να βάζω και αστερίσκο[2]

Συμφωνώ με τον Νίκο Σαραντάκο στο ότι αυτή η λέξη, μαζί με κάποιες άλλες (π.χ. κτίριο/κτήριο) με το που ακούγονται διχάζουν τόσο ώστε αυτά τα «στρατόπεδα», να παλεύουν μέχρι τελικής πτώσεως για ν’ αποδείξουν ότι μόνο η δική τους πλευρά έχει δίκιο. Υιοθετώ και εγώ την τακτική του αστερίσκου αν και η προσωπική μου άποψη είναι να γράφεται η λέξη με –ε-. Ο λόγος είναι ο ίδιος λόγος που αναφέρει ο Κος Πετρούνιας στην απάντησή του προς την ΕΕΧΟΤ  (1996: Τ.47, τ4).[3]  Συγκεκριμένα ο Κος Πετρούνιας αναφέρει: «Στα ελληνικά συνήθως γράφεται με ε έτσι για πρδ. θα είναι στο υπό έκδοση Λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη. Αν θέλετε ο όρος να θυμίζει περισσότερο την αρχαία ελληνική ρίζα –παρόλο που τέτοιος επιστημονικός κλάδος δεν υπήρχε στην αρχαιότητα!-, και επιπλέον να κάνει αναφορά στο γεγονός ότι αρχικά στη Γαλλία ο κλάδος αναφερόταν ειδικά στα παιδιά, τότε μπορείτε να προτείνετε την αλλαγή της γραφής σε αι. Αν θέλετε ο όρος να παραμείνει πιο κοντά στην πραγματική πηγή του, τα γαλλικά, και επιπλέον να μην υπονοεί πως αναφέρεται ειδικά σε παιδιά, τότε μπορείτε να προτείνετε να παραμείνει η γραφή με ε, που είναι πιο κοινή σήμερα.»

 Επίσης Ο Κος Αργυρόπουλος, στο ιστολόγιό του Θέματα ετυμολογίας & ορθογραφίας, αναφέρει: «Εφόσον είναι δεδομένο ότι συνδέεται ετυμολογικά με το παιδίον, η λέξη θα μπορούσε να γραφεί από όλους με -ε-, μόνο αν συμφωνούσαμε να ακολουθήσουμε στη γραφή της το κριτήριο της χρήσης (αυτό που υπαγορεύει να γράφουμε αγόρι και όχι αγώρι, μολονότι ανάγεται στο αρχ. ωρος) ή το κριτήριο της παρετυμολογικής γραφής (αυτό που οδηγεί στη γρ. πολυθρόνα αντί πολιθρόνα, από παρετυμολογική σύνδεση με τα πολύς και θρόνος, ενώ η λέξη προέρχεται από το ιταλ. poltrona).»[4]

Μάλιστα στη συζήτηση στο Buzz ειπώθηκε από τον/την Inoo Inachoo[5], ότι «Παρά του ότι ήδη σου διευκρινίστηκαν τα περί σημασιών μιας λέξης, καθώς και ότι γράφουμε τους ελληνογενείς ξένους όρους με την ιστορική ορθογραφία στο ιστολόγιο “Περιγλώσσιο“, αλήθεια και πόσα άλλα; εδώ και ένα χρόνο, εμμένεις να “επιχειρηματολογείς” υπέρ της υιοθέτησης από όλους μας της γραφής σε “ε”!* (Το πώς προτιμάς εσύ η ίδια να γράφεις τη λέξη “ορθοπαιδικός”, δεν με αφορά!).»[6]

Όμως, κανείς δεν μίλησε για προσωπικές προτιμήσεις. Εγώ υποστηρίζω τη γραφή που χρησιμοποιεί εδώ και καιρό τόσο ο κόσμος όσο και επαγγελματίες. Εσείς λοιπόν μπορείτε από αύριο να γράφετε αγώρι* ή και πολιθρόνα*, λοιπόν, για να είστε συνεπής σε μια ετυμολογία που έχει απορρίψει ο απλός κόσμος.

 Τέλος ας σας θυμίσω ότι ο καθένας έχει τη δύναμη της άποψής του και φυσικά και σέβομαι και αυτή της αντιπέρα όχθης καίτοι δεν την συμμερίζομαι.Οι δύο απόψεις θα συνεχίσουν να «κονταροχτυπιούνται» όπως είναι η κατάσταση και για άλλους διεθνισμούς αλλά και για άλλα δάνεια που, αν ακολουθήσουμε τη λογική των αρχαιολατρών, θα έπρεπε να ανασχηματιστούν για ν’ ακολουθήσουν την ορθή ελληνική ονοματοποιεία (π.χ. ορθοδοντική, μικρόβιο κτλ).

Ιστορικό

Επειδή αξίζει να δούμε τι ακριβώς έλεγε ο δημιουργός του όρου, ο Andry, δείτε εδώ από το Λεξικό ορθοπ*δικής ετυμολογίας[7], σελ 230:

 

 

 

Πηγές:

«2.7. ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΞΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ», 06/05/2010

«Ορθοπαιδικός ή Ορθοπεδικός ;»,  31.3.2010

«Ορθοπαιδική ή Ορθοπεδική;», 13.7.2009

«Ορθοπαιδική ή ορθοπεδική; Σε αναζήτηση μιας συμβιβαστικής λύσης», 19.3.2009

«Ορθοπεδικός ή …Ορθοπαιδικός; Προκατασκευασμένα εθνικά θέματα, θνησιγενείς σταυροφορίες και άλλα ηχηρά  ευτράπελα

«Κριτικές κατά του άρθρου ‘Ορθοπεδικός ή … Ορθοπαιδικός;’»

«Οι 10 πιο ενοχλητικές χρήσεις της γλώσσας μας» {jcomments on}

 


[1] Ο χρωματισμός στο κείμενο είναι δικός μου.
[2] Από την ιστοσελίδα http://sarantakos.wordpress.com/2009/03/18/diporos/ ως σχόλιο στο άρθρο «Υπάρχει η λέξη διπόρος;»
[3] Λίγο από την ιστορία αυτής της απάντησης: Η ΕΕΧΟΤ (Ελληνική Εταιρεία Χειρουργών Ορθοπ*δικών) ζήτησε από τον Κο Μπαμπινιώτη, τον Κο Χριστίδη και τον Κο Πετρούνια να τους βοηθήσουν στο εάν η λέξη θα έπρεπε να γράφεται με –αι- ή με –ε-. Ας σημειωθεί ότι κανείς εκ των τριών συγγραφέων δεν ρίχνει στην πυρά την μορφή «ορθοπεδικός».

[4] «2.7. ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΞΗ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ», 06/05/2010 – http://vasargyr.blogspot.com/2008/05/27.html

[5] Συγχωρέστε την όποια επιπλέον παράλειψης παράθεσης στοιχείων μια και δεν τα ξέρω. Θα χαρώ να προσθέσω στοιχεία εάν θέλει ο/η εν λόγω χρήστης/χρήστρια
[6] Ο χρωματισμός στο κείμενο είναι δικός μου.

[7] Lexicon of orthopaedic etymology, Mohammad Diab ( Taylor & Francis, 1999: 230). Για να δείτε την παράθεση και όλο το βιβλίο μπορείτε να πάτε εδώ: http://books.google.com/books?id=fstFQVnw8-wC&lpg=PA230&ots=r3GszJkmP6&dq=orthopedics%20orthopaedics%20etymology%20spelling&pg=PA230#v=onepage&q&f=false

Related posts

Leave a Comment